Fazla çalışanların emekli aylığı düşüyor
Emekli maaşı hesaplama sistemi Ekim 2008'de değiştirilince bilinenin aksine daha çok prim ödemesi olan çalışan daha az maaş alır hale geldi.
1999 yılı sonunda ve 1 Ekim 2008’de emekli aylığı hesaplama sisteminde
yapılan iki büyük değişiklik çarpıcı bir sonuç doğurdu. Şu anda bilinenin aksine çalışıp çok prim ödedikçe emekli aylığı düşüyor.
3 BİN 600 GÜNLE 801 LİRA
2.200 lira brüt ücretin altında maaşla çalışanların emekli aylıkları çalıştıkça azalıyor. Örneğin 1999’da primi kesip 2009’da yaşı dolunca 3.600 günle emekli olan asgari ücretli 801 lira aylık alıyor.
6 BİN 500 GÜNLE 620 LİRA
Buna karşın 1 Ekim 2008’den sonra çalışmaya devam edip 6.500 günle
emekli olmuş çalışanın aylığı 620 liraya düşmüş durumda.
TEŞVİK EDİLİYOR
Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı kanunla, hakkı kazanıldıktan sonra
emekli olmaya teşvik edecek şekilde aylıkları düşürecek düzenleme yapıldı.
Soru - Cevap
1951 yılında dünyaya gelen bay A. 1989 yılında Bulgaristan’dan ülkemize göç edenlerden biri. Türkiye’ye geldikten sonra 01.01.1990 günü işe girip hayatı boyunca hep asgari ücret üzerinden 3600 gün çalışmış ve daha sonra çalışmaya-prim ödemeye son verip yaşlılıktan emekli olacağı, 01.01.2009 tarihini beklemiş. Emekli olduğunda Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından kendisine 801 lira emekli aylığı bağlanmıştır.
DEMİREL KANUNU
Bu kişi Süleyman Demirel döneminde çıkarılan emeklilikle ilgili yasal
düzenlemeler içeren kanunlardan etkilenerek emekli olmuştur. Bugün
geriye dönüp bakıldığında daha sonraki dönemlerde yapılan yasal değişikliklerle Aylık Bağlama Oranı’nın etkisiyle emekli aylıkları gerilemeye başladı.
Soru - Cevap
1967 doğumlu bayan B. 1989 yılında Bulgaristan’dan ülkemize göç etmiş ve 01.04.1989 günü işe girip hayatı boyunca hep asgari ücret üzerinden Eylül 2008 gününe kadar 6750 gün çalışmış. 01.04.2009 günü SSK’ya emeklilik dilekçesi vermiştir. Şimdi SSK emekli aylığını hesaplamış ve kendisine 638 lira emekli aylığı bağlanmıştır. Bu kişi Yaşar Okuyan Kanunlarına göre emekli
olmuştur. Zira, 08.09.1999 günü Resmi gazetede yayınlanan 4447 sayılı Kanun gereğince 2000 ve sonrası çalışmaları emekli aylığını düşürmüştür.
HER AY İÇİN 1.75 LİRA DÜŞTÜ
Her çalışma ayı için emekli aylığı 1,75 lira düşmüştür. Bu kişi 2000 ile 2008 arasında (Yaşar Okuyan’ın bakan olduğu dönemde) kayıtdışı çalışsaydı veya hiç çalışmasaydı bugün emekli olsa alacağı aylık 801 lira olacaktı ama çalışmaya-prim ödemeye devam etmiş, bu nedenle de her çalışma ayı için aylığı (1.75 lira) düşmüş ve bugün eline 638 lira geçmiştir.
Soru - Cevap
1965 doğumlu bay C. 1979 yılında işe girip hayatı boyunca hep asgari ücret üzerinden mayıs 2009 ayına kadar 6500 gün çalışmış. 01.05.2009 günü SSK’ya emeklilik dilekçesi vermiştir. Şimdi SSK emekli aylığını hesaplamış ve kendisine 620 lira emekli aylığı bağlanmıştır. Bu kişi hem Yaşar Okuyan hem de Faruk Çelik Kanunları’na göre emekli olmuştur. Zira, 08.09.1999 günü Resmi Gazete’de yayınlanan 4447 sayılı Kanun gereğince 2000 ile 0.09.2008
arasındaki her çalışma ayı için aylık emekli aylığı 1,75 lira düşürülmüştür.
8 AYDA 18 LİRA GERİLEDİ
Geçen ay görevini kabine değişikliği sonrası Ömer Dinçer’e bırakan Çalışma
Bakanı Faruk Çelik’in döneminde ise köklü değişiklikler öngören 5510 sayılı kanun çıkarılmış ve 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Bu döneme ait 8 aylık çalışma dönemi için aylık 18 lira düşmüştür yani her çalışma ayı için, aylığından 2.25 lira düşürülmüştür.
Aylığın hesaplanmasında iki önemli kriter var
Soru
Sayın Ali Tezel, Sosyal Sigortalar Kurumu sicil numaram 17246633 sigorta sicil numaram var. Hesaplarıma göre emekli olmama yetecek primi
doldurmama 14 ayım var ama yaşımı tamamlamaya da 4 senem var. 14 ay daha prim ödeyip günlerimi tamamlayınca yaşımı beklerken prim ödemeye devam etmemin bana artı katkısı olur mu, emekli aylığımı yükseltir mi? Ayrıca
emekli aylığım kaç para olur?
Cevap
Mahbup DURAN Hanımefendi, 16.09.1987 işe giriş tarihinize göre 44 yaşında en az 5225 gün sayısı ile SSK’dan emekli olacaksınız. 1969 doğumlu
olduğunuza göre hangi ay ve günde doğmuşsanız 2013 yılının aynı ay ve
gününde emekli olacaksınız. Şu an 4831 gününüz var ve 394 gün dahaprim ödeyip 5225 güne çıkmalısınız. Kazançlarınız da yıllara göre aşağıdaki gibidir ve bu rakamlara göre bugün emekli olsanız alacağınız emekli
aylığınız 566,38 lira ve bu rakama yüzde 4 ek ödeme ilavesi ile 589,03 lira emekli aylığınız olacak. (Not:emekli aylığınız www.alitezel.com websayfasında hesaplanmıştır) Bundan (Mayıs 2009’dan) sonraki dönemlerde çalışmalarınızda aylık brüt kazancınız 1650 liradan az olursa emekli aylığınız prim ödediğiniz her ay için düşecek mesela asgari ücret üzerinden (666 liradan) prim öderseniz emekli aylığınız her prim ödeme ayı için 2,75 lira aşağıya düşecek. Aylık kazancınız 1650 liradan çok olursa ki mesela 100 lira fazla 1750 lira olursa emekli aylığınız 0,5 lira artacak.
ABO ÖNEMLİ
Emekli aylıklarının hesaplanmasında iki önemli kriter aylık bağlama oranı (ABO) ile ortalama aylık kazançtır. 2008 yılı ekim ayından sonraki dönemdeki çalışmalarınız için hesaplanan emekli aylığınız aylık kazancınız ile yeni ABO çarpılacaktır. Sizin aylık brüt kazancınız 1331 lira ve 4831 gün için yeni kanunun (1 Ekim 2008 günü ve sonrası için) getirdiği ABO yüzde 26,8’dir. Buna göre yeni dönem emekli aylığınız 1331 X %26,8 =356,78 liradır.
30 Eylül 2008 günü ve öncesi en düşük emekli aylığınız ise 592 lira
olup, 2008 yılı Ekim ayından sonraki her çalışma ayı için yeni dönem eski
dönem karmasında emekli aylıklarınız her ay düşüyor. Bundan sonra brüt
2200 lira aylık kazancınız olursa yüzde 26,8 ABO ile yeni dönem aylığınız
2200 X %26,8 = 590 lira olacak ve ortalamanız düşmeyecektir.
